Mag gemeente nieuwe rechthebbende het grafrecht geven, zonder overleg met erfgenamen of executeur?
19 december 2013
Vraag nummer: 36798
Mevrouw Pietersen wordt begraven in het graf van haar wijlen echtgenoot. Zij heeft geen kinderen en heeft een testament opgesteld waarin een executeur is benoemd, die tevens wordt belast met het regelen van haar begrafenis, en waarin haar zussen en broers als erfgenamen zijn benoemd.
De begrafenisondernemer laat echter, zonder overleg met de erfgenamen en de executeur, de huidige partner van mevr. Pietersen (niet gehuwd, noch geregistreerd partnerschap, wel samenwonend) een formulier tekenen en stuurt dit aan de gemeente. De gemeente kent op basis hiervan de grafrechten toe aan de partner van mevr. Pietersen.
Mijn vraag is of de gemeente de partner rechthebbende van het graf had mogen maken nu de partner geen erfgenaam is en de erfgenamen, noch de executeur hebben ingestemd met het overdragen van de rechten van het graf aan de partner.
Antwoord:
Geachte mevrouw,
Ja, de partner van mevrouw Pietersen kan de grafrechten krijgen. De persoon die het eerst om de rechten vraagt, kan ze krijgen. Erfgenamen hoeven daar volgens de gangbare beheersverordeningen voor begraafplaatsen geen toestemming voor te geven. Noch is er een wettelijke regel die dat voorschrijft.
Het is toch ook niet zo gek dat iemand die met iemand anders samenwoont de zeggenschap over diens graf krijgt, als die persoon overleden is?
Blijkbaar liet de executeur ruimte voor het maken van deze afspraak tussen de partner en de uitvaartondernemer. Want waar was hij, letterlijk en figuurlijk, toen die afspraak gemaakt werd? Was hij wel opdrachtgever van de begrafenis? Bemoeide hij zich feitelijk niet met het regelen van de begrafenis? Want alleen dan kan dat gebeuren.
Waarom hebben de erfgenamen bezwaar? Voelen zij zich gepasseerd? Of hebben ze ook inhoudelijke argumenten? U noemt er geen een.
Overigens kan er een goede reden zijn dat de begrafenisondernemer meteen de overboeking van de grafrechten regelt. Bij veel begraafplaatsen is dat namelijk in de beheersverordening of het beheersreglement een eis, alvorens de vroegere rechthebbende in het graf kan worden begraven. Dat is mijns inziens een heel verstandige eis. Daar kan ik pagina's over uitweiden, maar dat zal ik nu niet doen.
Maar het is ook logisch dat het meteen geregeld wordt. Formeel mag men in een graf niet begraven zonder dat er een (nieuwe) rechthebbende is. In de praktijk is men soms niet zo formeel, maar dat kan achteraf veel problemen geven.
Indien de erfgenamen menen dat de grafrechten ten onrechte aan de partner van hun overleden zus zijn toegekend, kunnen zij bij de gemeente een bezwaarschrift indienen tegen het besluit tot toekenning van de rechten en wel binnen 6 weken. Een bezwaar heeft natuurlijk alleen zin als er goede argumenten zijn. Bijvoorbeeld als men kan aantonen dat de overledene gewenst had dat iemand anders de grafrechten zou krijgen. Iets wat opgetekend was in een testament of codicil.
Ik wil nog een algemene opmerking over dit soort situaties kwijt.
De wetgever kent in de Wet op de lijkbezorging (Wlb) vaak een positie toe aan de levensgezel van de overledene. Want zo zit onze maatschappij tegenwoordig in elkaar. Men hoeft niet per se gehuwd te zijn of geregistreerd partner te zijn om toch een positie te hebben in kwesties van leven en dood.
In dit soort zaken heeft een levensgezel in de Wlb een sterkere positie dan soms willekeurige erfgenamen. Een levensgezel is de meest direct en nauw met iemand verbonden persoon. Iemand van wie je mag verwachten dat die optimaal de wensen en gevoelens van de overledene ten uitvoer zal brengen. Dat vindt althans de wetgever. Een erfgenaam hoeft helemaal emotioneel nauw betrokken te zijn. Dat kan wel, als bijvoorbeeld een kind of heel goede vriend erfgenaam is. Maar het kan ook zo zijn dat verre neven en nichten die men eens in de tien jaar zag, erfgenaam zijn. Dat zijn dan niet de mensen die volgens de wetgever de grootste zeggenschap moeten hebben.
Met vriendelijke groet,
mr W.G.H.M. van der Putten
