Lijkschouw pas in de ochtend
30 juli 2026
Vraag nummer: 72005
Beste meneer Van der Putten,
Via Uitvaart.nl las ik uw reactie op vragen rondom uitgestelde lijkschouw bij een verwacht overlijden in verpleeghuizen. Ik werk momenteel aan een journalistiek verhaal over dit onderwerp, naar aanleiding van signalen van uitvaartverzorgers die zich zorgen maken over de gevolgen van uitgestelde schouw voor koeling, verzorging en opbaring.
Ik heb hierover inmiddels ook gesproken met Verenso en het Verbond van Uitvaartzorg. Daarbij viel mij op dat er verschillend wordt gedacht over wat juridisch en praktisch toegestaan is voordat de lijkschouw heeft plaatsgevonden.
Ik wil daarom graag een paar vragen voorleggen:
- U zegt dat het uitstellen van een lijkschouw tot de volgende ochtend eigenlijk in strijd is met de wet. Toch gebeurt dit volgens uitvaartverzorgers regelmatig in verpleeghuizen en hospices. Hoe verklaart u dat verschil tussen de wet en de praktijk?
- Verenso stelt dat bij een verwacht overlijden al vóór de lijkschouw gestart mag worden met koelen en beperkte basiszorg. Vindt u die uitleg juridisch houdbaar? Waarom wel of niet?
- Heeft u het idee dat artsen, zorginstellingen en uitvaartverzorgers momenteel voldoende duidelijkheid hebben over wat wel en niet mag rondom een uitgestelde lijkschouw?
- U pleitte eerder voor een onafhankelijke landelijke schouwdienst die dag en nacht beschikbaar is. Waarom zou dat volgens u beter werken dan het huidige systeem?
Alvast hartelijk dank voor uw tijd en reactie.
Met vriendelijke groet,
Daniël Dellink, dagblad De Gelderlander
Antwoord:
Geachte heer,
Uitstel van de lijkschouwing tot de volgende ochtend na een overlijden in de avond of nacht is niet 'eigenlijk' in strijd met de wet, maar duidelijk in strijd met de wet, die stelt dat de schouw zo spoedig mogelijk moet plaatsvinden. Ik weet dat dit in de praktijk niet altijd zo is. U moet mij niet vragen waarom dat verschil tussen wet en praktijk bestaat; u kunt degenen die zich niet aan de wet houden, vragen waarom ze dat doen.
Er mag nooit al vóór de lijkschouw gestart worden met koelen van de overledene en beperkte basiszorg. Er is geen enkel juridisch argument waarom dit toelaatbaar zou zijn. Het is verboden. Dat is niet alleen mijn mening maar ook die van het Openbaar Ministerie, zo bleek mij in een overleg met de Taskforce lijkschouwing in 2017.
Volgens mij is de wet duidelijk: een overledene moet zo snel mogelijk na het overlijden worden geschouwd. Ik heb de indruk dat sommige artsen er gewoon geen zin hebben om 's nachts uit bed te komen om een schouwing te verrichten. Er is geen enkele andere reden om de schouw uit te stellen. Uitvaartverzorgers weten dat ze een overledene nog niet mogen verzorgen zolang de schouwing niet heeft plaatsgevonden. Maar zij willen zo snel mogelijk aan het werk en zijn daarom ook voorstander van een snelle schouwing.
Ik ben inderdaad voorstander van een onafhankelijke landelijke schouwdienst die dag en nacht beschikbaar is. Ten eerste omdat die onafhankelijk is. Voor een huisarts is het soms lastig om in aanwezigheid van familieleden een serieus onderzoek naar de dood en doodsoorzaak te doen. De familie kan zo'n onderzoek als wantrouwen ervaren, wat soms wringt met de vertrouwensrelatie met een huisarts. Van een andere arts die speciaal komt om te schouwen, kan een uitgebreid lichamelijk onderzoek eerder geaccepteerd worden. De gespecialiseerde schouwarts heeft ook een bredere kennis en ervaring dan een huisarts of behandelend arts in een ziekenhuis. En deze artsen komen wel zo snel mogelijk, wat andere artsen niet allemaal doen.
Mijn eerdere pleidooi vond weinig weerklank, omdat men vreesde voor de kosten. Maar ik denk dat de kosten (veel) lager kunnen zijn dan die van een gemeentelijke lijkschouwer, de momenteel rond de 600 euro liggen.
Met vriendelijke groet,
mr W.G.H.M. van der Putten
