Spaardeposito en box 3 vrijstelling (2)
25 februari 2026
Vraag nummer: 71387
Dank u voor uw snelle en uitgebreide antwoord op vraagnummer 71248. In uw antwoord heeft u het over voorwaarden van de vrijstelling van artikel 5.10 IB. Dat zou betekenen dat sommige uitvaartdeposito's aan de voorwaarden voor vrijstelling voldoen en andere niet. Ik begrijp dat het verder uitzoeken hiervan buiten de kaders van uw adviesservice valt.
Bij verder zoeken kwam ik het volgende standpunt van de Belastingdienst tegen: https://kennisgroepen.belastingdienst.nl/publicaties/kg20220251-depositofonds-voor-uitvaartgelden-en-box-3/ (maart 2025). Een kennisgroep van de Belastingdienst is blijkbaar tot het standpunt gekomen dat een uitvaartdeposito (geen naturadekking, uitbetaling restant na betaling uitvaartkosten) niet onder de vrijstelling valt, omdat geen sprake is van een (levens)verzekering.
De kennisgroep van de Belastingdienst stelt dat er bij een verzekering een risico-element moet zijn, met verwijzing naar artikel 7:975 BW dat bij een verzekering "geen zekerheid bestaat, dat, wanneer of tot welk bedrag enige uitkering moet worden gedaan". In deze wetstekst staat tussen "dat", "wanneer" en "tot welk bedrag" het woordje "of", dus één van deze voorwaarden zou voldoende moeten zijn. Een uitvaartdeposito voldoet aan de voorwaarde dat onzeker is "wanneer" een uitkering wordt gedaan, omdat niet zeker is wanneer de deelnemer zal overlijden. De redenering van de Belastingdienst dat bij een uitvaartdeposito geen sprake is van onzekerheid zoals vermeld in de wetstekst, lijkt mij dus niet helemaal sluitend. De wetstekst vermeldt echter ook "tegen het genot van premie", en daarvan is geen sprake bij een uitvaartdeposito.
Ik kan niets bedenken waardoor sommige uitvaartdeposito's zouden zijn uitgezonderd van het standpunt van de Belastingdienst.
Eventueel zou het kunnen uitmaken of het bedrag volledig aan de uitvaart moet worden besteed (geen restant). Hoewel het standpunt van de Belastingdienst gaat over een uitvaartdeposito met uitbetaling van een eventueel restant, lijkt me dit standpunt ook opgaan voor een uitvaartdeposito met 100% naturadekking (voor zover zo'n uitvaartdeposito bestaat). In artikel 5.10 IB gaat het immers om "prestaties uit levensverzekering" die uit prestaties in natura voor de uitvaart bestaan (dus om een uitvaartverzekering en niet een uitvaartdeposito).
Ook zou de rente kunnen uitmaken. Maar ik vermoed dat er geen uitvaartdeposito's zonder rente bestaan.
Het standpunt zou dan volgens mij voor alle uitvaartdeposito's gelden, dus ook voor uitvaartdeposito's van vóór 2009. De wijziging in 2009 ging over de aftrekbaarheid van premie of storting als buitengewone uitgave (die je toen als aftrekpost kon opgeven). Dat lijkt mij iets anders dan de vrijstelling van een verzekerd bedrag of tegoed (waarbij je het bedrag niet hoeft op te geven als vermogen). De tekst van artikel 5.10 IB onder a over de vrijstelling is zo te zien hetzelfde als vóór 2009 (behalve het maximumbedrag): (https://wetten.overheid.nl/BWBR0011353/2007-01-01/6#Hoofdstuk5_Afdeling5.2_Artikel5.10).
Ik ben benieuwd of u na het lezen van het standpunt van de Belastingdienst er nog steeds van uitgaat dat sommige uitvaartdeposito's onder de vrijstelling vallen. Mocht u nog een aanvulling hebben, dan zie ik graag uw reactie.
Antwoord:
Geachte heer,
Het zal inderdaad zo zijn dat sommige uitvaartdeposito's wel aan de voorwaarden zullen voldoen en andere niet.
Een kennisgroep van de Belastingdienst stelt in de regel geen algemene regels op, maar bespreekt individuele gevallen. Het oordeel van de groep heeft alleen betrekking op dat ene geval, met die omstandigheden.
Ik herinner me dat ik zo'n 20 jaar geleden een geval heb gezien, waarin men de plank mis sloeg omdat men ten onrechte de omstandigheden van geval A ook toedacht aan een heel ander geval B. De leden van de kennisgroep hebben ook niet kennis van alles. Dat kan ook niet, want er doen zich in de praktijk (te) veel verschillende situaties voor.
Niet voor elke verzekering moet er een risico-element zijn. Bij brandverzekeringen zal er een risico-element zijn en bij ziektekostenverzekeringen ook. Maar bij uitvaartverzekeringen weet je dat het 'risico' dat de verzekerde persoon komt te overlijden zich vroeg of laat altijd zal voordoen.
Het is volgens mij een misvatting dat alleen een verzekering onder de vrijstelling zou vallen en behoren te vallen. Het gaat er volgens mij alleen om dat het geld uitsluitend aan uitvaartkosten besteed kan worden en dat de vrijstelling geen onbedoelde voordelen kan hebben voor de overledene of diens erfgenamen.
Ik heb eigenlijk niets toe te voegen aan mijn ervaringen die ik eind januari heb opgeschreven.
De Belastingdienst heeft tot op de dag van vandaag de vrijstelling van de deposito's van onze uitvaartorganisatie altijd geaccepteerd. Niet omdat ze er toevallig overheen gekeken heeft, maar ook nadat ze uitdrukkelijk besproken zijn. Maar dat was bij de start zo'n 30 jaar geleden ook goed uitgezocht.
Met vriendelijke groet,
mr W.G.H.M. van der Putten
TIP
Nieuwe site voor mensen die zelf de regie over hun overlijden in handen willen hebben: www.exit.nl. Met:
- documenten voor medische beslissingen: euthanasieverklaring, volmacht, behandelverbod etc.;
- uitvaartwensen vastleggen;
- een eenvoudige crematie regelen.
TIP
Een uitvaart zoals u dat wilt, zonder compromisssen. Regel hier uw uw exclusieve begrafenis of crematie.
TIP
Bezoek ook eens de video-adviesrubriek: Infotheek - reportages – kijkersvragen - juridische vragen en antwoorden.
Zoals over de aankoop en het behoud van een graf voor eeuwig:
Zoals: Wie is verantwoordelijk voor de kosten van de uitvaart?
TIP
Melden van overlijden. Landelijk gratis meldnummer overlijden: 0800-783 73 43.
TIP
Regel hier uw begrafenis of crematie.
TIP
www.urnenwinkel.nl. De mooiste collectie urnen voor de beste prijs.
