Hoe is iemand overleden?

Invloed op het rouwproces

De wijze waarop het verlies wordt verwerkt, is voor een deel afhankelijk van de omstandigheden rondom het overlijden. Het maakt voor de verwerking nogal wat uit of de dood plotseling is gekomen of niet, zeker kort na het overlijden.

BELANGRIJK OM TE WETEN

Plotseling overlijden kan rouw versterken

Vaak schuldgevoel na zelfmoord

Euthanasie maakt verwerken soms makkelijker

Rouw na een ziek- en sterfbed

De rouw om het verlies van een dierbare die aan een ernstige ziekte is overleden begint vaak al op het moment dat de diagnose bekend werd en/of duidelijk gemaakt werd dat er geen genezing meer mogelijk is.

Vanaf dat moment weten naasten dat zij rekening moeten houden met een leven ‘zonder de ander’. In de hectiek die vaak gepaard gaat met het verzorgen van een stervende kan deze wetenschap verdrongen worden. Soms is het beter dat de naasten ‘bij de dag’ leven, in plaats van vooruit kijken omdat de toekomst als een zwart gat wordt gezien.

Bewust afscheid nemen

Bij een overlijden na een ziekte, kan men zich op de dood voorbereiden door bewust afscheid te nemen. Dat neemt niet weg dat de dood uiteindelijk als een schok ervaren kan worden. Op de verwerking van het verlies kunnen de nabestaanden zich niet voorbereiden. Zij weten immers niet hoe zij de gevoelens van gemis zullen ervaren als de dierbare geen deel meer uitmaakt van het leven.

Opluchting

Als de dierbare na een zwaar ziekbed is overleden, kan in eerste instantie een gevoel van opluchting bij de naasten ontstaan. Opluchting, omdat het sterfbed een forse uitputtingsslag kan zijn geweest die nu geëindigd is voor de zieke maar ook voor de naasten. Na niet al te lange tijd zal het verdriet weer overheersen. Het verdriet, maar ook eventueel de boosheid, de machteloosheid en andere emoties horen bij het rouwen.

Rouw na euthanasie

Als de overledene conform zijn wens na toepassing van euthanasie is overleden kan dat de naasten – mits zijzelf achter deze wens stonden – een tevreden gevoel geven. Vaak is er de mogelijkheid geweest om bewust afscheid te nemen op een moment dat beide partijen weten dat het de allerlaatste ontmoeting is. Weet hebben van het moment van sterven maakt het ook mogelijk bepaalde rituelen toe te passen die bij het rouwproces een steunende functie kunnen hebben.

Uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum te Utrecht blijkt dat nabestaanden van mensen die euthanasie hebben ondergaan het zelfs gemakkelijker hebben met het verwerken van de dood van hun geliefde. De keuze voor euthanasie maakt dat zowel degene die op sterven ligt, als de mensen om hem/haar heen minder onzekerheid en angst ervaren over het moment van sterven en de manier waarop het sterven zal gaan. Kortom, er is rust rond het sterfbed. De nabestaanden houden een goed gevoel over aan de wetenschap dat hun familielid is overleden op de manier die hij/zij heeft gewenst.

Soms kunnen naasten zich niet vinden in de euthanasiewens van de overledene of worden zij niet gehoord. In dergelijke situaties zal het voordeel van ‘het is gegaan zoals de overledene heeft gewild’ niet opgaan. Tevredenheid over het verloop maakt dan plaats voor (extra) boosheid of schuldgevoel. Een en ander is ook afhankelijk van hoe andere betrokkenen – artsen en eventueel andere zorgverleners – met de gevoelens rond de euthanasie omgaan.

Rouw na een plotselinge dood

Als iemand plotseling overlijdt is er vaak geen mogelijkheid geweest om afscheid te nemen. Het is dan erg moeilijk de realiteit te laten doordringen. Ons bewustzijn beschermt ons tegen te grote schokken en het kan dan ook een poosje duren voor de nabestaande de realiteit onder ogen kan zien. Het is dan belangrijk juist in de dagen tussen overlijden en uitvaartdienst bewust afscheid te nemen door het lichaam te zien en eventueel aan te raken.

Schuldgevoelens

Bij mensen die een dierbare plotseling verliezen ontstaan vaak schuldgevoelens: wat had ik kunnen doen om het te voorkomen? Ook blijft men vaak zitten met kwesties die men bijvoorbeeld nog met de overledene had willen bespreken. Het leven met onafgemaakte zaken en met de vragen die onbeantwoord blijven is moeilijk te aanvaarden.

Rouw na zelfdoding

Een zelfdoding slaat veelal in als een bom. Nabestaanden vragen zich vaak af wat zij hadden kunnen doen om de zelfdoding te voorkomen. Er kunnen makkelijk schuldgevoelens ontstaan. Vaak worden zelfdodingen veroorzaakt door een complex geheel aan factoren. Ook kunnen nabestaanden boosheid ervaren over de daad. Ze kunnen zich in de steek gelaten voelen. Er zijn allerlei emoties mogelijk, zelfs opluchting, waar de nabestaanden zich wellicht schuldig over voelen.

Het verlies van een dierbare die zelfmoord heeft gepleegd is vaak erg moeilijk te verwerken. In sommige gevallen komt er voor nabestaanden nog een trauma bij omdat ze hun dierbare hebben gevonden. Wanneer de methode erg bloederig is geweest kan dit het trauma nog verder vergroten.

Beoordeel dit artikel:

Kunnen we dit artikel verbeteren? Ontbreekt het aan inhoud, of vond u niet precies wat u zocht? Laat ons het weten.
Wilt u een antwoord? Vermeld dan uw e-mailadres!
Verzenden >
Manu Keirse over manier van sterven en het rouwproces
Reportage door: uitvaart In dit filmpje praat prof.dr. Manu Keirse over de invloed die de manier van sterven heeft op het rouwproces.
Meer reportages
Manu Keirse over euthanasie en het rouwproces
Reportage door: uitvaart In dit filmpje praat prof.dr. Manu Keirse over euthanasie en het rouwproces.
Meer reportages
Vind een onderneming: