Emotionele aspecten

Rouwproces werkt bij iedereen anders

Een rouwproces gaat gepaard met veel verschillende (op zich normale) emoties: pijn, verdriet, wanhoop of angst.

De intensiteit van de beleving kan van dag tot dag en van persoon tot persoon verschillen. Vaak ervaren mensen gelijktijdig verschillende emoties: ze zijn én verdrietig én kwaad. Maar misschien ook opgelucht, omdat aan het lijden van de dierbare een einde is gekomen. Dat kan weer voor verwarring zorgen.

BELANGRIJK OM TE WETEN

Ieder mens verwerkt een verlies op zijn/haar eigen manier

Zoek hulp wanneer u er niet meer uitkomt

De fasen van rouw

Er zijn verschillende geleerden die rouw bij mensen hebben onderzocht. Een van de bekendste psychiaters op dit gebied is Elisabeth Kübler-Ross(overleden augustus 2004). Zij beschrijft in haar boek 'On Grief And Grieving' rouw in vijf fasen:


  1. Ontkenning, deze fase begint direct vanaf het moment dat u hebt gehoord dat iemand waar u van houdt is overleden. De heftigheid van deze fase hangt af van hoe onverwacht/plotseling het overlijden is gekomen. Sommige wetenschappers denken dat deze fase een natuurlijke bescherming is waardoor u het slechte nieuws gedoseerd in u opneemt. Wanneer een dierbare van u komt te overlijden na een lang ziekbed of mogelijk een overlijden op hoge leeftijd zal deze fase zich (mogelijk)niet voordoen of niet als heel heftig worden ervaren. Deze fase kan ook opgaan bij mensen die te horen hebben gekregen dat ze terminaal ziek zijn. Ze ontkennen het naderende einde en willen doorvechten tegen de ziekte.

  2. Woede, als u zich realiseert wat u is overkomen kan het zijn dat u boos wordt. Het kan zijn dat uw woede zich richt op artsen of verpleegster, maar u kunt ook boos zijn op u zelf, familie of God. Mensen zijn in deze fase van rouw vaak moeilijk te benaderen, ze jagen anderen bij zich vandaan. Het grote verdriet is de bodem van deze boosheid.

  3. Onderhandelen/marchanderen, dit komt voor bij mensen die ongeneeslijk ziek zijn. Ze willen onderhandelen met hun eigen lichaam of met God. Het is een soort van ‘ruil gedachte’ denk aan voorstellen als; als ik vanaf nu heel goed zal zijn voor anderen dan mag ik de trouwdag van mijn dochter nog meemaken’. Of ‘vanaf nu ga ik alleen nog maar gezonde dingen eten en bewegen, dan word ik vast weer beter.’

  4. Depressie, in deze fase zijn mensen bezig om het verlies te verwerken. Het is het moment waarop u als nabestaanden uw verdriet (mogelijk) wil uiten. Huilen is een van de manieren waarop verdriet wordt geuit.

  5. Aanvaarden, dit is de laatste fase waarin mensen berusten in het verlies. Deze fase komt (meestal) nadat rouwenden voldoende tijd en mogelijk ook hulp hebben gehad om verder te gaan.

De hierboven beschreven rouwprocessen gaan niet in alle gevallen op. Sommige mensen zullen slechts een aantal fases doormaken of dit mogelijk heel anders ervaren. Het belangrijkste is dat u zich realiseert dat geen mens gelijk is en dat gaat ook op voor de manier waarop mensen omgaan met rouw.

Problematische rouw

Er kunnen emotionele problemen gaan ontstaan als de rouwende gaat twijfelen aan bepaalde (vermeende) zekerheden over het leven door het overlijden van een dierbare. Ook verwachtingen over de toekomst vragen soms om bijstelling. Rouwenden kunnen twijfels krijgen over de zin van het leven. Het opnieuw vinden van doel en zin kan een moeizaam proces zijn. Soms komen gedachten aan zelfdoding voor. Meestal vinden deze een oorsprong in een intens verlangen naar een hereniging met de overledene. Wanneer een rouwende concrete suïcideplannen uit, moet de omgeving alert zijn en hulp adviseren. De huisarts is doorgaans de eerste aangewezen persoon waar mensen hulp kunnen zoeken.

Evenwicht tussen gevoel en verstand

In een rouwproces lijken gevoel en verstand een flinke spagaat te maken. Het gevoel wil alles ‘bij het oude houden’, bij hoe het was toen de dierbare nog deel uitmaakte van het leven, maar het verstand weet dat ‘het oude’ voor goed en altijd voorbij is. Een rouwproces ontwikkelt zich doorgaans door enerzijds de confrontatie met het gemis aan te gaan, anderzijds oog te durven hebben voor het nieuwe leven. De confrontaties zullen naarmate het proces zich voortzet steeds minder pijnlijk worden. Naast de slechte dagen zullen op den duur steeds meer goede dagen komen. Het betekent niet dat het verdriet geheel zal verdwijnen, maar wel dat het beter beheersbaar wordt.

Beoordeel dit artikel:

Kunnen we dit artikel verbeteren? Ontbreekt het aan inhoud, of vond u niet precies wat u zocht? Laat ons het weten.
Wilt u een antwoord? Vermeld dan uw e-mailadres!
Verzenden >
Manu Keirse over problematische rouw
Reportage door: uitvaart In dit filmpje praat prof.dr. Manu Keirse over problematische rouw.
Meer reportages
Manu Keirse over fases van rouwverwerking
Reportage door: uitvaart In dit filmpje praat prof.dr. Manu Keirse over de fases van rouwverwerking.
Meer reportages
Vind een onderneming: